तिथि २४ घण्टाको किन हुँदैन

ग्रेगोरियन दिन पृथ्वीको घुर्णन ले परिभाषित हुन्छ — एक फेरो, झन्डै २४ घण्टा, सधैँ उही। तिथि भने कोणले परिभाषित हुन्छ — चन्द्र र सूर्यबीचको दूरी १२° बढ्नु।

यी दुई फरक किसिमका नाप हुन्। घुर्णन झन्डै स्थिर छ; कोणीय गति भने छैन। त्यसैले तिथिको लम्बाइ स्थिर हुने कुनै कारण छैन — र वास्तवमा हुँदैन।

चन्द्रको कक्ष वृत्ताकार होइन, अण्डाकार छ। पृथ्वीको नजिक (उपभू / perigee) हुँदा चन्द्र छिटो हिँड्छ, टाढा (अपभू / apogee) हुँदा ढिलो।

तिथिको लम्बाइ चन्द्रको गति घटाउ सूर्यको गति मा निर्भर हुन्छ। दुवै घटबढ हुने हुनाले परिणाम पनि घटबढ हुन्छ।

एउटा तिथि यीमध्ये कुनै पनि हुन सक्छ:

• ·२४ घण्टाभन्दा छोटो — प्रायः १९–२२ घण्टा
• ·झन्डै ठ्याक्कै २४ घण्टा
• ·२४ घण्टाभन्दा लामो — २६ घण्टासम्म

यही कारण कुनै तिथि एउटै नागरिक मितिभित्र सुरु भई सकिन्छ, भने अर्को तिथि दुई मितिमा फैलिन्छ। दुई सूर्योदय छुने तिथि दुई दिनको हुन्छ (तिथि वृद्धि), र कुनै सूर्योदय नछुने तिथि पात्रोबाट हराउँछ (तिथि क्षय)।

अर्थात् तिथि “दिन” होइन — यो कोणीय अवस्था हो, जसलाई पात्रोले सूर्योदयको सीमामा राखेर दिनमा बाँड्छ।