नेपाली पात्रो र पञ्चाङ्गसरल भाषामा बुझौं

आकाश, कोण, १२ राशि, ९ ग्रह, २७ नक्षत्र, तिथि, योग, करण — गहिरो पढ्नुअघि पूरा सूची।

नेपाली पात्रो दिन गन्ने प्रणाली मात्र होइन — खगोलीय गतिबाट बनेको समय प्रणाली हो। सुरुदेखि सम्पूर्ण चित्र।

एक फेरो घुम्नु दिन होइन — घुम्दै सर्दै गएकाले थपिने त्यो अलिकति नै दिन बनाउँछ। ३डी नमुनामा आफैँ खेलेर हेर्नुहोस्।

बि.सं. सम्वत् (वर्ष गणना) हो, र महिना–गते छुट्टै खगोलीय नियमले तय हुन्छन् — यी दुई फरक प्रश्न हुन्।

सूर्य र चन्द्र आधारित दुई पात्रो किन फरक पर्छन्, र बि.सं. का महिना सूर्यको राशि–गतिले कसरी तय हुन्छन्।

सूर्यको राशि–भ्रमणमा आधारित सौर मापन — गते, सङ्क्रान्ति र महिनाको लम्बाइ यहीँबाट आउँछ।

चन्द्र–सूर्य सम्बन्धमा आधारित चान्द्र मापन — तिथि, पक्ष, चान्द्र मास र चाडपर्वको आधार।

तिथि, वार, नक्षत्र, योग र करण — पञ्चाङ्गका पाँच अङ्गको परिचय।

मेष सङ्क्रान्ति — सूर्य मेष राशिमा प्रवेश गर्ने क्षणले सौर वर्षको आरम्भ तय गर्छ, कुनै मनपरी मिति होइन।

वर्षारम्भ, महिनाको लम्बाइ, दिनको सीमा र आधार — दुई पात्रो कहाँ–कहाँ बाझिन्छन्।

“५६–५७ वर्ष अगाडि” अनुमान मात्र हो। मिति = वर्ष + महिना + गते, र प्रत्येकको सीमा फरक नियमले तय हुन्छ।

खगोलीय घटनाको क्षण एक हुन्छ, तर सूर्योदय र दिनको सीमा स्थानअनुसार फरक — काठमाडौँ, मेलबर्न र न्युयोर्कमा एउटै तिथि किन फरक देखिन्छ।