चन्द्र · How Tithi Is Calculated
तिथि कसरी गणना हुन्छ
चन्द्र–सूर्यको १२° कोणीय दूरीले तिथि कसरी बन्छ — अन्तर्क्रियात्मक चित्रसहित।
०१
तिथि = १२° कोणीय दूरी
12° of elongationपृथ्वीबाट हेर्दा चन्द्रमा सूर्यभन्दा जति कोणले अगाडि पुग्छ, त्यही कोणले तिथि निर्धारण गर्छ। ०° मा औंसी, १८०° मा पूर्णिमा। यो चित्रमा पृथ्वी पनि सूर्यको वरिपरि ~२९° सर्छ (एक चान्द्र मास) — त्यसैले चन्द्रले नक्षत्रमा फर्कन ~२७ दिन, अर्को औंसीसम्म ~२९.५ दिन। तल तानेर वा चलाउनुहोस्।
कुल दिन (२ चान्द्र मास)७.१ / ~५९
चान्द्र महिना · दिन१ · ७.१ / ~३०
कोणीय दूरी८७°
मास · पक्षअसार शुक्ल पक्ष
तिथिअष्टमी · ८
चन्द्रकला४७%
पृथ्वी सार७° / ~५८°
१२°
= १ तिथि
३६०° ÷ ३० तिथि। हरेक १२° कोण पार गर्दा नयाँ तिथि सुरु हुन्छ।
~१२°/दिन
चन्द्रको औसत गति
वास्तवमा १०.७°–१४.३° सम्म घटबढ हुन्छ — चन्द्र कक्षको आकारका कारण।
सूर्योदय
तिथि कहिले गनिन्छ?
जुन तिथि सूर्योदयमा चलिरहेको हुन्छ, त्यही दिनको तिथि मानिन्छ — यही नियमले वृद्धि र क्षय जन्माउँछ।
चन्द्रको गति स्थिर नभएकाले तिथिको लम्बाइ पनि स्थिर हुँदैन — कहिले एउटै तिथि दुई दिन (वृद्धि), कहिले बीचमै हराउँछ (क्षय)। ती छुट्टै लेखमा हेर्नुहोस्।
