औंसी र पूर्णिमा
०° र १८०° कोणान्तर — चान्द्र मासका दुई सन्धि बिन्दु।
चान्द्र मासका दुई सन्धि बिन्दु
0° and 180°औंसी र पूर्णिमा केवल “अँध्यारो” र “उज्यालो” रात होइनन् — यी चन्द्र र सूर्यको कोणान्तरका ठ्याक्कै दुई अवस्था हुन्।
यी दुई बिन्दुले चान्द्र मासलाई दुई पक्षमा काट्छन्, र चान्द्र पात्रोका सबै गणना यिनैबाट सुरु र समाप्त हुन्छन्।
हरेक औंसीमा ग्रहण किन लाग्दैन
The 5° tiltऔंसीमा चन्द्र सूर्य र पृथ्वीको बीचमा पर्छ, र पूर्णिमामा पृथ्वी बीचमा — त्यसो भए हरेक महिना ग्रहण किन लाग्दैन?
कारण — चन्द्रको कक्ष क्रान्तिवृत्तसँग ठ्याक्कै मिल्दैन, झन्डै ५° झुकेको छ। त्यसैले प्रायः औंसीमा चन्द्र सूर्यभन्दा माथि वा तल हुन्छ, ठीक अगाडि हुँदैन।
पृथ्वीको बीचबाट गएको सूर्य–पृथ्वी (ग्रहण) रेखा सूर्यसँगै वर्षमा एक फेरो घुम्छ। चन्द्रको कक्ष ~५° झुकेकाले धेरैजसो पूर्णिमामा चन्द्र यो रेखाभन्दा माथि/तल हुन्छ — ग्रहण हुँदैन। ग्रहण त्यतिबेला मात्र हुन्छ जब यो रेखा राहु वा केतु मा पुग्छ र त्यहीँ चन्द्र (पूर्णिमा/औंसी) पर्छ। तल्लो स्लाइडरले पात रेखालाई १८.६ वर्षे चक्रमा घुमाउँछ — त्यसैले ग्रहण ऋतु हरेक वर्ष सर्दै जान्छ।
चन्द्र कक्षको ~५° झुकाव — यसैले ग्रहण दुर्लभ बन्छ।
ग्रहण त्यतिबेला मात्र सम्भव हुन्छ जब औंसी वा पूर्णिमा पात (node) नजिक पर्छ — जहाँ चन्द्रको कक्ष क्रान्तिवृत्त काट्छ। परम्परामा यी दुई बिन्दुलाई राहु र केतु भनिन्छ।
औंसी + पात
सूर्यग्रहण — चन्द्रले सूर्य छेक्छ।
पूर्णिमा + पात
चन्द्रग्रहण — पृथ्वीको छायाँ चन्द्रमा पर्छ।
पात्रोमा यिनको भूमिका
Anchors and festivals- मासको सीमा — अमान्त परम्परामा औंसीले, पूर्णिमान्तमा पूर्णिमाले चान्द्र मास टुङ्ग्याउँछ।
- अधिक मासको परीक्षण — कुनै चान्द्र मासभित्र सङ्क्रान्ति परेन भने त्यो अधिक मास हुन्छ; यो जाँच औंसीदेखि औंसीसम्म गरिन्छ।
- पर्व — बुद्ध जयन्ती, जनै पूर्णिमा, कोजाग्रत पूर्णिमा पूर्णिमामा; औंसी श्राद्ध र कुशे औंसी औंसीमा।
औंसी र पूर्णिमा क्षणिक घटना हुन् — कुनै निश्चित घडीमा ठ्याक्कै ०° वा १८०° पुगिन्छ। त्यो क्षण कुन दिनमा पर्छ भन्ने कुरा फेरि स्थानीय सूर्योदयले तय गर्छ।
