गृह प्रवेश साइत २०८३ — शुभ मिति र मुहूर्त

यी मितिहरू हाम्रो आफ्नै प्रणालीले जेपीएल (NASA को Jet Propulsion Laboratory) बाट गणना गर्छ — कुनै बाह्य सूची पछ्याइएको छैन। प्रत्येक दिनको सूर्योदयदेखि अर्को सूर्योदयसम्म हरेक अन्तरालमा तिथि, नक्षत्र, योग, करण, वार र लग्न निकालेर तलका शास्त्रीय नियमहरू लगाइन्छ। कुनै एक शुद्ध लग्न विण्डो भेटिए मात्र दिन प्रकाशित हुन्छ।

1. १

   महिना — माघ, फागुन, चैत, वैशाख, ज्येष्ठ, मंसिर मात्र; अधिकमास र चातुर्मास वर्जित।

   मुहूर्त चिन्तामणि १३.१ (गृहप्रवेश प्रकरण)

   ज्येष्ठे माघे फाल्गुने वैशाखे सौम्ययने स्थिरे लग्ने । मृदुध्रुवमिश्रक्षिप्रचरोडुषु गृहप्रवेशः स्यात् ॥

   ज्येष्ठ, माघ, फाल्गुन, वैशाख (र मार्गशीर्ष) मा, उत्तरायण (सौम्ययन) मा, स्थिर लग्नमा तथा मृदु/ध्रुव/मिश्र/क्षिप्र/चर नक्षत्रमा गृहप्रवेश शुभ हुन्छ। (छानो/खरले ढाकिएको घरमा भने दक्षिणायनमा पनि प्रवेश गर्न सकिने अपवाद छ।)

2. २

   सूर्यबल — सूर्य मिथुन, वृश्चिक वा मीनमा हुनुहुँदैन (मलमास तुल्य)।

   मुहूर्त चिन्तामणि १२.१६ (वास्तु प्रकरण)

   चैत्रेऽर्के मेषगे लाभो ज्येष्ठे वृषगते मृतिः । भाद्रे सिंहाशगे लाभः कार्त्तिके तुळगे मृतिः ॥ मृगशीर्षे वृश्चिकगे मृतिः पौषे मकरगे धनम् । माघे कुम्भगते लाभः फाल्गुने मीनगे मृतिः ॥

   सूर्यको राशि–फल: मेष (चैत्र) लाभ, वृष (ज्येष्ठ) मृत्यु, सिंह (भाद्र) लाभ, तुला (कार्तिक) मृत्यु, वृश्चिक (मार्गशीर्ष) मृत्यु, मकर (पौष) धन, कुम्भ (माघ) लाभ, मीन (फाल्गुन) मृत्यु। यसैले प्रणालीले सूर्य मिथुन, वृश्चिक वा मीनमा (मलमास-तुल्य/मृत्युफल) हुँदा वर्ज्य गर्छ।

3. ३

   तिथि — शुक्ल पक्षका वृद्धि तिथि २,३,५,७,१०,११,१३ मात्र; रिक्ता, अमावस्या र प्रतिपदा वर्ज्य।

   मुहूर्त चिन्तामणि १३.५ (गृहप्रवेश प्रकरण)

   वर्ज्या रिक्तामाप्रतिपदोऽपि गृहचक्रे ॥

   गृहचक्रमा रिक्ता (४,९,१४), अमावस्या र प्रतिपदा तिथि वर्ज्य। प्रणालीले यसबाहेक शुक्ल पक्षका वृद्धि तिथि २,३,५,७,१०,११,१३ मात्र लिन्छ।

4. ४

   नक्षत्र — स्थिर/मृदु ८ नक्षत्र: रोहिणी, मृगशिरा, उत्तराफाल्गुनी, चित्रा, अनुराधा, उत्तराषाढा, उत्तरभाद्रपदा, रेवती। (कुनै वर्षमा १२ भन्दा कम दिन भए हस्त, स्वाती, श्रवण, धनिष्ठा पनि थपिन्छन्।)

   मुहूर्त चिन्तामणि १३.१ (सूची १३.३/भाष्य)

   मृदुध्रुवमिश्रक्षिप्रचरोडुषु गृहप्रवेशः स्यात् ॥

   मृदु, ध्रुव (स्थिर), मिश्र, क्षिप्र (लघु) र चर वर्गका नक्षत्रमा गृहप्रवेश शुभ मानिन्छ।

5. ५

   योग/करण — व्यतीपात र वैधृति योग तथा विष्टि (भद्रा) करण वर्जित।

   मुहूर्त चिन्तामणि १.३४ (शुभाशुभ प्रकरण)

   जन्मार्क्षमासतिथयो व्यतिपातभद्रा वैधृत्यमापितृदिनानि तिथिक्षयद्वौ । न्यूनार्द्धिमासकुलिकप्रहराधपाता विष्कम्भमृद्व्यतिगतित्रयमेव वर्ज्यम् ॥ ३४ ॥

   जन्म नक्षत्र/मास/तिथि, व्यतीपात, भद्रा (विष्टि), वैधृति, अमावस्या, पितृ-मृत्यु दिन, दुई तिथि क्षय भएको पक्ष (१३ दिनको पक्ष), अधिकमास आदि वर्ज्य — शुभ कार्यमा महादोष।

6. ६

   ग्रह — गुरु र शुक्र अस्त, बाल्य वा वृद्ध हुनुहुँदैन (धर्मसिन्धुले वास्तुकर्ममा यही नियम लगाउँछ); चन्द्रमा लग्नबाट २/४/५/८/९/१२ भावमा हुनुहुँदैन।

   धर्मसिन्धु (वास्तुकर्म)

   अस्ते च गुरौ शुक्रे बाले वृद्धे मलिम्लुचे।

   गुरु वा शुक्र अस्त, बाल्य, वृद्ध र मलिम्लुच अवस्थामा हुँदा शुभ कार्य वर्जित। अस्त हुनुभन्दा सात दिन अघि वृद्ध, उदय भएपछि सात दिन बाल्य — मध्यम पक्ष। प्रणालीले गृहप्रवेशमा पनि यही बाल्य/वृद्ध र अस्त फिल्टर लागू गर्छ।

7. ७

   लग्न — स्थिर र द्विस्वभाव लग्न मात्र स्वीकार्य; चर लग्न वर्जित।

   मुहूर्त चिन्तामणि १२ (वास्तु प्रकरण · वसिष्ठ-वचन)

   स्थिरलग्ने गृहं कार्यं चरं च न कदाचन । द्विस्वभावं भवेच्छस्तं लग्नदोषविवर्जितम् ॥

   गृहनिर्माण र प्रवेश सधैं स्थिर लग्नमा गर्नुपर्छ, चर लग्नमा कहिल्यै होइन; द्विस्वभाव लग्न अन्य दोषरहित भए स्वीकार्य। (वसिष्ठ-वचन)

8. ८

   दोष — दग्धा, शून्य, मलेफिक लत्ता (सूर्य/मंगल/शनि/राहु/केतु), दुर्मुहूर्त (अवधि मात्र), संक्रान्ति र ग्रहणको दिन वर्जित।

   मुहूर्त चिन्तामणि — ग्रहण १.३२, दग्धा १.८, शून्य १.१०, महादोष १.३४ (शुभाशुभ प्रकरण)

   सर्वस्मिन्विधुपापयुक्तनलवाधर्चे निशार्धाटीत्र्यंशं वै कुनवांशकं ग्रहणतः पूर्वं दिनानां त्रयम् ।

   ग्रहण (सूर्य/चन्द्र) को अगाडि–पछाडिको अवधि — सामान्यतः तीन दिन — शुभ कार्यका लागि वर्ज्य।