ज्ञानकेन्द्र
पञ्चाङ्ग तथा खगोलीय गणना

सूर्य सिद्धान्तको गणना, पृष्ठैपृष्ठ

सिद्धान्तशिरोमणिको गोलाध्यायले सूर्य सिद्धान्तका नियम किन मिल्छन् भनेर देखाउँछ — नाक्षत्र दिन, अधिक मास, अहर्गण, ज्या, मन्द र शीघ्र फल, अनि ग्रहण। प्रत्येक पृष्ठमा एउटा चित्र र एउटा हल गरिएको गणना।

०१

कुमालेको चक्र

यो अध्याय एउटै किताब होइन। सिद्धान्तशिरोमणिको गोलाध्याय ले सूर्य सिद्धान्तका नियम किन मिल्छन् भनेर देखाउँछ, र हामी त्यो कारण एक पृष्ठमा एउटा गणना गरेर हेर्छौँ। अर्को पृष्ठ त्यतिबेला खुल्छ जब तपाईं अर्को नियम हेर्न तयार हुनुहुन्छ।

पश्चिम — आकाशको दैनिक गतिपूर्व — ग्रहको सुस्त गतिपृथ्वी

चक्र पश्चिमतिर दौडिन्छ। ग्रह पूर्वतिर सुस्त हिँड्छ, त्यसैले कीरा चक्रमा उल्टो हिँडे पनि अडिएझैँ देखिन्छ।

गोलाध्यायको चौथो अध्याय यही चित्रबाट सुरु हुन्छ। प्रवह वायुले तारा र ग्रहसहितको गोललाई हरेक दिन पश्चिमतिर एकनासले घुमाउँछ। ग्रह आफैँ पूर्वतिर ढिलो हिँड्छन्। छिटो पश्चिमी गतिले ढिलो पूर्वी गतिलाई ढाकिदिन्छ — त्यसैले ग्रह आकाशमा अडिएझैँ देखिन्छन्।

अर्को पृष्ठले त्यो ढिलो पूर्वी गतिलाई समयमा बदल्छ: सूर्य अलि पूर्व सर्दा बिहान किन ढिलो हुन्छ।