करण कसरी गणना हुन्छ
कोणान्तर ÷ ६° — ६० करण खण्ड र ११ नामको चक्र।
करण — तिथिको आधा
6° instead of 12°करणको गणना तिथिकै हो, केवल भाजक आधा — १२° को सट्टा ६°। त्यसैले एक चान्द्र मासमा ६० करण खण्ड हुन्छन्।
KARANA_SPAN = 6.0°
करण सूचकाङ्क / karana index = ⌊ कोणान्तर / 6° ⌋
⌊ elongation / 6° ⌋
360° / 6° = 60 खण्ड / slots = 30 तिथि × 2प्रत्येक तिथिमा ठ्याक्कै दुई करण — पहिलो आधा र दोस्रो आधा।
६० खण्ड, तर ११ नाम
Movable and fixed६० खण्ड छन् तर नाम जम्मा ११। कारण — सात नाम बारम्बार दोहोरिन्छन्, र चार नाम मासमा एक पटक मात्र आउँछन्।
चर करण — ७ नाम
बव, बालव, कौलव, तैतिल, गर, वणिज, विष्टि — यी ५६ खण्डमा आठ पटक चक्रमा दोहोरिन्छन्।
स्थिर करण — ४ नाम
शकुनि, चतुष्पद, नाग, किंस्तुघ्न — मासमा एक–एक पटक मात्र, चक्रको दुई छेउमा।
engine मा यही संरचना देखिन्छ: सूचकाङ्क ५७ भन्दा माथि पुगेपछि स्थिर पुच्छर (Shakuni, Chatushpada, Naga) प्रयोग हुन्छ; बाँकीमा सात चर नामको चक्र (index − 1) % 7 ले चल्छ।
| # | करण | प्रकार | टिप्पणी |
|---|---|---|---|
| १ | किंस्तुघ्न | स्थिर | शुक्ल प्रतिपदाको पहिलो आधा — वर्षमा एक पटक |
| २ | बव | चर (७) | महिनाभरि बारम्बार दोहोरिन्छ |
| ३ | बालव | चर (७) | महिनाभरि बारम्बार दोहोरिन्छ |
| ४ | कौलव | चर (७) | महिनाभरि बारम्बार दोहोरिन्छ |
| ५ | तैतिल | चर (७) | महिनाभरि बारम्बार दोहोरिन्छ |
| ६ | गर | चर (७) | महिनाभरि बारम्बार दोहोरिन्छ |
| ७ | वणिज | चर (७) | महिनाभरि बारम्बार दोहोरिन्छ |
| ८ | विष्टि (भद्रा) | चर (७) | महिनाभरि बारम्बार दोहोरिन्छ |
| ९ | चतुष्पद | स्थिर (४) | महिनामा एक–एक पटक — कृष्ण चतुर्दशी, औंसी, शुक्ल प्रतिपदा, पूर्णिमा |
| १० | नाग | स्थिर (४) | महिनामा एक–एक पटक — कृष्ण चतुर्दशी, औंसी, शुक्ल प्रतिपदा, पूर्णिमा |
| ११ | किंस्तुघ्न | स्थिर (४) | महिनामा एक–एक पटक — कृष्ण चतुर्दशी, औंसी, शुक्ल प्रतिपदा, पूर्णिमा |
क्रम: किंस्तुघ्न → (बव…विष्टि)×८ → शकुनि → चतुष्पद → नाग → किंस्तुघ्न — जम्मा ६० करण/महिना।
विष्टि — भद्रा
The one to avoidएघार करणमध्ये विष्टि विशेष रूपमा उल्लेख्य छ, किनभने यसलाई भद्रा भनिन्छ र यस अवधिमा शुभ कार्य गरिँदैन।
विष्टि चर करण भएकाले मासमा आठ पटक आउँछ — झन्डै हरेक चार दिनमा एक पटक, र प्रत्येक पटक करिब आधा दिन रहन्छ। त्यसैले पञ्चाङ्गमा भद्राको सुरु र अन्त्य समय छुट्टै देखाइन्छ।
करण आधा तिथिको भएकाले यसको अवधि पनि तिथिजस्तै लचिलो हुन्छ — ९ देखि १३ घण्टासम्म, चन्द्रको गतिअनुसार।
