पात्रोको मिति बिस्तारै किन सर्छ
साना अंश शताब्दीभरि जम्मा हुँदा जुलियनदेखि ग्रेगोरियन सुधारसम्म।
सानो त्रुटि, ठूलो परिणाम
Why calendars driftकुनै पनि पात्रोले खगोलीय चक्रलाई पूर्णाङ्क दिनमा अनुमान गर्नुपर्छ। त्यो अनुमान जति नै राम्रो भए पनि कहिल्यै ठ्याक्कै हुँदैन — र बाँकी रहेको सानो अंश शताब्दीयौँमा जम्मा हुन्छ।
| पात्रो | वार्षिक त्रुटि | १ दिन जम्मा हुन |
|---|---|---|
| जुलियन | +0.0078 दिन/day | ~१२८ वर्ष |
| ग्रेगोरियन | +0.0003 दिन/day | ~३,३०० वर्ष |
| निरयन (ऋतुको सापेक्ष) | +0.0142 दिन/day | ~७२ वर्ष |
ध्यान दिनुहोस् — तेस्रो पङ्क्ति त्रुटि होइन। निरयन पात्रोले ऋतु पछ्याउन खोजेकै छैन; यसले तारा पछ्याउँछ, र त्यसमा यो शुद्ध छ। “सर्नु” कुन कुराको सापेक्ष भनेर सोध्नुपर्छ।
१५८२ को दस दिन
A calendar reform in practiceजुलियन पात्रोको ०.००७८ दिनको वार्षिक त्रुटि १,२०० वर्षमा १० दिन बनिसकेको थियो। वसन्त विषुव २१ मार्चको सट्टा ११ मार्चमा पर्न थालेको थियो।
१५८२ अक्टोबरमा यसलाई एकैचोटि सच्याइयो — ४ अक्टोबरको भोलिपल्ट `१५` अक्टोबर भयो। बीचका दस दिन कहिल्यै अस्तित्वमा आएनन्।
... 2 3 4 ┃ 15 16 17 ...
अक्टोबर १५८२ / October 1582
┗━ १० दिन हटाइयो / ten days removed
तर सबैले एकैचोटि अपनाएनन् / but not everyone adopted at once:
1582 इटाली, स्पेन, पोर्चुगल / Italy, Spain, Portugal
1752 बेलायत — तबसम्म ११ दिन / Britain — 11 days by then
1918 रुस — १३ दिन / Russia — 13 days
1923 ग्रीस / Greeceसुधार अपनाउन शताब्दीयौँ लाग्यो — त्यसैले ऐतिहासिक मिति पढ्दा कुन पात्रो हो भन्ने जान्नु आवश्यक हुन्छ।
नेपाली पात्रोमा सुधार
Continuous, not suddenबि.सं.मा त्यस्तो नाटकीय सुधार भएको छैन — किनभने यसको संरचना नै फरक छ। महिनाको लम्बाइ हरेक वर्ष गणनाबाट आउने भएकाले सुधार निरन्तर हुन्छ, एकैचोटि होइन।
तर एउटा कुरा निरन्तर बदलिन्छ — अयनांशको मान। यो हरेक वर्ष ~५० विकलाले बढ्छ, र गणनामा प्रयोग हुने मान अद्यावधिक हुन्छ। यही निरयन पात्रोको मौन, क्रमिक समायोजन हो।
यसको अर्थ — निरयन पात्रोमा ऋतु सर्नु टाल्नुपर्ने त्रुटि होइन, छनोटको स्वीकृत परिणाम हो। सुधार गर्नुपर्ने भए त्यो सन्दर्भ प्रणाली नै बदल्नु हुन्थ्यो, जुन परम्पराले गर्न चाहँदैन।
