सौर पात्रो vs चान्द्र पात्रो
ग्रेगोरियन, इस्लामी र चान्द्र–सौर पात्रो — कुनले के मिलाउँछ।
तीन किसिमका पात्रो
What each keeps alignedहरेक पात्रोले एउटा छनोट गर्नुपर्छ — ऋतुसँग मिल्ने कि चन्द्रको कलासँग? दुवै सँगै पूर्ण रूपमा मिलाउन सकिँदैन, किनभने दुई चक्र पूर्णाङ्कमा मिल्दैनन्।
| प्रकार | के मिलाउँछ | के छाड्छ | उदाहरण |
|---|---|---|---|
| सौर | ऋतु | चन्द्रको कला | ग्रेगोरियन |
| चान्द्र | चन्द्रको कला | ऋतु | इस्लामी (हिजरी) |
| चान्द्र–सौर | दुवै — सुधारसहित | महिनाको स्थिर लम्बाइ | बि.सं., हिब्रू, चिनियाँ |
प्रत्येकको मूल्य
There is no free optionशुद्ध सौर
महिना चन्द्रसँग सम्बन्धित रहँदैन — ग्रेगोरियन “महिना” आकाशमा केही पनि होइन, केवल गणना।
शुद्ध चान्द्र
हरेक महिना साँच्चै चन्द्र चक्र हो, तर वर्ष ११ दिन छोटो — पर्व ३३ वर्षमा पूरै ऋतु घुम्छन्।
चान्द्र–सौर
दुवै जोगिन्छन्, तर मूल्य — कुनै वर्षमा १२ महिना, कुनैमा १३। जटिलता नै मूल्य हो।
नेपाली पात्रोले तेस्रो बाटो रोज्छ, तर एउटा थप मोडसहित — महिनाको नाम चान्द्र, तर गतेको लम्बाइ सौर। यसैले बि.सं. सामान्य चान्द्र–सौर पात्रोभन्दा पनि एक तह बढी संयुक्त छ।
किन कसैले हिजरी छाडेन
A calendar serves a purposeशुद्ध चान्द्र पात्रो “त्रुटिपूर्ण” होइन — यसले फरक काम गर्छ। इस्लामी परम्परामा धार्मिक तिथि चन्द्र दर्शनसँग बाँधिएका छन्, ऋतुसँग होइन।
त्यसैले रमजान ऋतुभरि घुम्नु समस्या होइन, विशेषता हो — हरेक पुस्ताले यसलाई विभिन्न ऋतुमा अनुभव गर्छ। नेपाली परम्परामा भने दसैँ शरद्मै पर्नुपर्ने भएकाले फरक समाधान चाहियो।
पात्रो कुनै अमूर्त शुद्धताको खोजी होइन — यो समाजले समय कसरी प्रयोग गर्छ भन्ने कुराको प्रतिबिम्ब हो।
