नाक्षत्र वर्ष vs सायन वर्ष
३६५.२५६४ vs ३६५.२४२२ दिन — वर्षमा ~२० मिनेटको फरक र त्यसको परिणाम।
२० मिनेटको फरक
365.2564 vs 365.2422दुई किसिमका “वर्ष” छन्, र यीबीचको फरक प्रति वर्ष झन्डै २० मिनेटको मात्र छ। तर यही सानो फरकले भारतीय र पश्चिमी पात्रोलाई अलग बाटोमा लैजान्छ।
किन फरक? किनभने विषुव बिन्दु आफैँ पछाडि सर्दै छ। पृथ्वीले तारासँग मेल खान पूरा परिक्रमा पूरा गर्नुपर्छ; तर विषुवसँग मेल खान त्योभन्दा अलिकति कम पुग्छ, किनभने विषुव आफैँ भेट्न आउँदै छ।
जम्मा हुँदै जाने
One day in 72 yearsप्रति वर्ष / per year 20 मिनेट 24 सेकेन्ड / 20m 24s 72 वर्षमा / in 72 years ≈ 1 दिन / day 2,160 वर्षमा / years ≈ 30 दिन / days ≈ 1 राशि / one full sign 25,800 वर्षमा / years ≈ 1 पूरा वर्ष / a whole year — चक्र पूरा / cycle closes
प्रति वर्ष २० मिनेटले २५,८०० वर्षमा पूरै वर्षको फेरो लगाउँछ।
यही कारण नेपाली नयाँ वर्ष बिस्तारै पछाडि सर्दै छ। २८५ ई.मा यो विषुवकै दिन पर्थ्यो; आज २४ दिन पछि; ४,४०० ई.तिर यो जुन महिनामा पुग्नेछ।
बाहिरी १२ राशि ताराका सापेक्ष स्थिर छन् (निरयन)। पृथ्वीको अक्ष लट्टू झैँ घुम्दा वसन्त-विषुव (Point 0) बिस्तारै राशिचक्रमा पछाडि सर्छ — प्रति ~७२ वर्षमा १°। त्यसैले आज विषुव मीन मा छ, अनि सायन ऋतु निरयन महिनासँग बिस्तारै फरक पर्दै जान्छ।
कुन “सही” वर्ष हो
Depends what you want it forभौतिक रूपमा नाक्षत्र वर्ष पृथ्वीको वास्तविक परिक्रमा काल हो। तर व्यावहारिक रूपमा सायन वर्ष ले ऋतु दिन्छ — र मानव जीवन ऋतुमा चल्छ।
| यदि तपाईंलाई चाहिन्छ | प्रयोग गर्नुहोस् |
|---|---|
| कहिले धान रोप्ने | सायन — ऋतुसँग बाँधिएको |
| सूर्य कुन ताराको अगाडि | नाक्षत्र — ताराको सापेक्ष |
| पृथ्वीको वास्तविक परिक्रमा काल | नाक्षत्र — यही भौतिक उत्तर हो |
ग्रेगोरियनको लीप वर्ष नियम सायन वर्षलाई पछ्याउन बनाइएको हो। यदि यसले नाक्षत्र वर्ष पछ्याएको भए ऋतु बिस्तारै सर्दै जान्थे — ठ्याक्कै निरयन पात्रोमा भइरहेकोजस्तै।
