विषुवांश (Right Ascension)
विषुवत् प्रणालीको देशान्तर — घण्टामा नापिने आकाशीय समन्वय।
विषुवांश — घण्टामा नापिने देशान्तर
0h to 24hविषुवांश (right ascension) विषुवत् प्रणालीको देशान्तर हो — वसन्त विषुव बिन्दुबाट पूर्वतिर नापिने। यसको विचित्रता — यो प्रायः अंशमा होइन, घण्टामा दिइन्छ।
घण्टामा किन? किनभने यसले अवलोकनलाई सिधै काम लाग्ने बनाउँछ — दुई ताराको विषुवांश २ घण्टा फरक छ भने दोस्रो तारा याम्योत्तर पार गर्न २ घण्टा पर्खनुपर्छ।
देशान्तर र विषुवांश — नमिसाउनुहोस्
Different planesदुवै वसन्त विषुवबाट सुरु हुन्छन्, त्यसैले भ्रम सजिलै हुन्छ। तर यी फरक तलमा नापिन्छन्।
| क्रान्तिवृत्तीय देशान्तर | विषुवांश | |
|---|---|---|
| तल | क्रान्तिवृत्त | खगोलीय विषुवत् रेखा |
| एकाइ | अंश (०–३६०°) | घण्टा (०–२४h) |
| जोडी समन्वय | शर (latitude) | क्रान्ति (declination) |
| प्रयोग | राशि, नक्षत्र, तिथि | उदय–अस्त, लग्न |
दुवै विषुवमा मिल्छन् (०° = ०h) र १८०° = १२h मा पनि। बीचमा भने ती फरक हुन्छन् — अक्ष झुकावले गर्दा।
पञ्चाङ्गमा कहाँ चाहिन्छ
Lagna, mostlyतिथि र नक्षत्रका लागि विषुवांश चाहिँदैन। तर लग्न निकाल्न यो अनिवार्य हुन्छ।
कारण — लग्न भनेको क्षितिजमा उदाउँदै गरेको बिन्दु हो, र क्षितिज पृथ्वीको घुर्णनसँग जोडिएको छ, कक्षसँग होइन। त्यसैले प्रश्न विषुवत् प्रणालीमा सोध्नुपर्छ, अनि उत्तरलाई फेरि क्रान्तिवृत्तीय राशिमा बदल्नुपर्छ।
नाक्षत्र काल / sidereal time
▼
याम्योत्तरमा कुन विषुवांश / which RA is on the meridian
▼
क्षितिजमा कुन बिन्दु उदाउँदै / which point is rising ← अक्षांश / latitude
▼
त्यसलाई क्रान्तिवृत्तीय देशान्तरमा बदल्ने / convert to ecliptic longitude
▼
अयनांश घटाउने / subtract the ayanamsha → लग्न राशि / lagna rashiलग्न गणना — दुई समन्वय प्रणालीबीच ओहोरदोहोर गर्ने प्रक्रिया।
