अयनान्त
सूर्यको क्रान्ति उच्चतम वा न्यूनतम हुने क्षण — सबैभन्दा लामो र छोटो दिन।
अयनान्त — सूर्य फर्किने क्षण
Declination extremesअयनान्त (solstice) त्यो क्षण हो जब सूर्यको क्रान्ति चरम बिन्दुमा पुगेर फर्किन्छ — +२३.४४° वा −२३.४४°।
नाम आफैँले यही बताउँछ: लैटिन sol (सूर्य) + sistere (रोकिनु) — सूर्य उत्तर–दक्षिण यात्रामा क्षणभर रोकिएझैँ देखिने बिन्दु।
| अयनान्त | मिति | क्रान्ति | नेपालमा |
|---|---|---|---|
| ग्रीष्म अयनान्त | ~21 Jun | +23.44° | सबैभन्दा लामो दिन |
| शीत अयनान्त | ~22 Dec | −23.44° | सबैभन्दा छोटो दिन |
अयनान्तमा के देखिन्छ
The standstillअयनान्त वरिपरि केही दिनसम्म सूर्य क्षितिजको झन्डै उही ठाउँबाट उदाउँछ — क्रान्तिको परिवर्तन दर शून्यतिर झर्ने भएकाले।
क्रान्ति वर्षभरि / declination through the year
+23.44° ─────────╮ ग्रीष्म अयनान्त / summer solstice
│╲ (परिवर्तन ~शून्य / change ~zero)
0° ────────┼──╲──── विषुव / equinox (सबैभन्दा छिटो परिवर्तन)
│ ╲ (fastest change)
−23.44° ─────────╯ ╰─ शीत अयनान्त / winter solsticeविषुवमा सूर्य सबैभन्दा छिटो उत्तर–दक्षिण सर्छ; अयनान्तमा झन्डै रोकिन्छ।
यही कारण प्राचीन कालमा अयनान्त पत्ता लगाउन सजिलो थियो — छायाँको लम्बाइ नाप्ने गनोमन ले वर्षको सबैभन्दा लामो र छोटो मध्याह्न छायाँ देखाउँथ्यो।
अयनान्त र सङ्क्रान्ति — नमिसाउनुहोस्
Different framesअयनान्त सायन घटना हो — सूर्यको क्रान्तिले परिभाषित। मकर र कर्क सङ्क्रान्ति निरयन घटना हुन् — राशि सीमाले परिभाषित।
आज यीबीच झन्डै २४ दिनको अन्तर छ, र अयन चलनका कारण यो बढ्दै जान्छ। कुनै समय यी मिल्थे — त्यसैले परम्परागत नामले अझै पुरानो मेल झल्काउँछ।
छोटोमा: सबैभन्दा छोटो दिन डिसेम्बरमा हुन्छ, माघे सङ्क्रान्तिमा होइन।
